75 jaar geleden kreeg Porsche de opdracht voor de bouw van de VolkswagenSpeciale tentoonstelling met zeldzame VW-Kever-prototypes in het Porsche-museum

Vrijdag 22 juni 1934 was niet alleen voor het huidige Dr. Ing. h.c. F. Porsche AG in Stuttgart een van de belangrijkste dagen in de vroege geschiedenis van de onderneming. Die dag zorgde immers voor een wending in de hele automobielgeschiedenis, toen het toenmalige ‘Dr. Ing. h.c. F. Porsche GmbH, Konstruktion und Beratung für Motoren- und Fahrzeugbau’ van het ‘Reichsverband der Automobilindustrie’ (RDA, de federatie van Duitse automobielconstructeurs) de opdracht kreeg om de Volkswagen, een wagen voor het volk, te ontwerpen en te bouwen.

Een terugblik: In de moeilijke economische omstandigheden spelen auto-ontwerpes steeds vaker met de idee van een voordelige auto voor een brede laag van de bevolking. Onder hen ook Ferdinand Porsche, die in zijn carrière tot dusver niet minder dan zeven compacte en kleine wagens ontworpen heeft voor verschillende merken. Als technische en stilistische kwintessens van die projecten ontwerpt hij in 1933 de Volkswagen, die hij op 17 januari 1934 in zijn ‘Exposé betreffend den Bau eines Deutschen Volkswagens’ (uiteenzetting over de bouw van een wagen voor het Duitse volk) aan het rijksministerie voor verkeer voorstelt.

Het concept uit het ontwerpbureau van Porsche weet niet in het minst ook de toenmalige politieke leiders te overtuigen. Vijf maanden na de overhandiging van het ‘Exposé’ krijgt Dr. Ing. h.c. F. Porsche GmbH van het RDA, op initiatief van de rijksregering, de opdracht om de wagen te ontwikkelen. Hoewel aanvankelijk de constructie van slechts één Volkswagen-prototype is overeengekomen, breidt het RDA op
7 december 1934 het contract uit tot drie voertuigen, die in de garage van Ferdinand Porsches privéwoning gebouwd zullen worden. Bijna dag op dag een jaar na de officiële opdracht is het eerste prototype van de Volkswagen, de V1 (V = ‘Versuchswagen’ of testwagen) rijklaar. Op 3 juli 1935 stelt Ferdinand Porsche zijn berline voor aan de technische commissie van het RDA. De tweede testwagen, een cabriolet met de naam V2, gaat op 22 december 1935 de weg op.

Nadat in februari 1936 gestart is met de constructie van drie andere Volkswagen-prototypes, V3 genaamd, komt er vanuit het RDA steeds meer weerstand tegen het project. Met zijn door Porsche uitgevonden platform met een centrale halve buis (afgeleid van het ‘backbone’-onderstel), de ophanging met torsieveren en de achterin geplaatste viercilinderboxermotor met luchtkoeling groeit de Volkswagen stilaan uit tot een te duchten concurrent voor bestaande voertuigtypes. Toch wordt in 1937 een extra serie van 30 prototypes (VW30) gebouwd bij het toenmalige Daimler-Benz AG en aan een omvangrijke testreeks van meer dan 2,4 miljoen kilometer onderworpen.

In tegenstelling tot het oorspronkelijke plan om de Volkswagen door verschillende Duitse autoconstructeurs samen te laten produceren, beslist de rijksregering op 4 juli 1936 om een aparte Volkswagen-fabriek te bouwen. Op 28 mei 1937 wordt de ‘Gesellschaft zur Vorbereitung des Deutschen Volkswagens mbH’, kortweg ‘Gezuvor’, opgericht. Als een van de drie directeurs van Gezuvor krijgt Ferdinand Porsche officieel de opdracht voor de technische ontwikkeling en de planning van de toekomstige productiesite, waarvan de bouw in mei 1938 van start gaat in Fallersleben, het huidige Wolfsburg. Tijdens twee studiereizen naar de Verenigde Staten van Amerika verwerft Ferdinand Porsche de nieuwste inzichten op het vlak van moderne autoconstructie.

De prototypes evolueren zodanig dat de VW38 uit de tweede helft van 1938 nauwelijks nog van de later in serie geproduceerde wagens verschilt. Door een wekelijkse aanbetaling van vijf Reichsmark (RM) kunnen potentiële kopers vanaf dat moment sparen voor de Volkswagen, die in het kader van de ‘Kraft durch Freude’-strategie van het Derde Rijk inmiddels tot ‘KdF-wagen’ omgedoopt is. Met een uiterst lage verkoopprijs van 990 RM moet de Volkswagen voor iedereen betaalbaar zijn. Als gevolg van de oorlog bereikt echter geen van de ca. 340.000 spaarders ooit zijn spaardoel en wordt er geen enkele Volkswagen aan particuliere klanten geleverd.

Naast de ‘KdF-wagen’ ontwikkelt Porsche vanaf 1939 nog andere Volkswagen-varianten, uitsluitend bestemd voor militair gebruik. Van de deels met vierwielaandrijving uitgeruste ‘Kübel’-, ‘Schwimm’- en ‘Kommandeurwagen’ zullen tot het einde van de Tweede Wereldoorlog meer dan 60.000 exemplaren geproduceerd worden.

Een andere afgeleide van de Volkswagen is de in 1939 gebouwde Type 64 ‘Berlin-Rom-Wagen’. Deze raceversie van de Volkswagen werd voor de in september 1939 geplande langeafstandsrace van Berlijn naar Rome ontwikkeld en wordt door automobielhistorici beschouwd als de voorvader van de huidige sportwagens van Porsche. Dankzij zijn gestroomlijnde aluminium koetswerk en een opgevoerde versie van de VW-boxermotor haalde de ‘Berlin-Rom-Wagen’ een topsnelheid van
145 km/u.

De serieproductie van de burgerlijke Volkswagen gaat in de zomer van 1945 van start in Wolfsburg. De ‘Kever’, zoals hij algemeen genoemd wordt, ontpopt hij zich wereldwijd als een van de populairste modellen ooit. Ook wat het aantal productiejaren en het aantal geproduceerde exemplaren betreft is hij een succesnummer. Pas in juli 2003 loopt in Mexico de laatste nieuw gebouwde Kever van de band. Met 21,5 miljoen exemplaren is de Kever de op een na meest gebouwde wagen ter wereld.

Het Porsche-museum viert de 75e verjaardag van de opdracht om de Volkswagen te bouwen met een speciale tentoonstelling, van 22 juni tot 31 juli 2009. Behalve uitgebreide informatie en origineel beeldmateriaal uit het historisch archief van Porsche AG wordt eveneens een zeldzaam vooroorlogs prototype van de Volkswagen getoond. Die VW38 uit de collectie van de ‘Stiftung Volkswagen’ werd door professor Porsche persoonlijk gebruikt en ingezet tijdens tal van dienstritten. Nog een zeldzaam stuk is het prototype van een VW Kever met dieselmotor, dat begin jaren vijftig door Porsche gebouwd werd.

2009/06/19